QLVNCH: TỬ CHIẾN TRONG THÀNH PHỐ PHAN THIẾT

https://www.youtube.com/watch?v=trTAn1BR13w

Son Cao·

Ngày 16-4-1975, phòng tuyến Phan Rang vỡ, trước sự tấn công biển người của mấy sư đoàn và tăng pháo Bắc Việt. Các tướng lãnh Nguyễn Vĩnh Nghi, Phạm Ngọc Sang, Ðại Tá Nguyễn Thu Lương.. cũng như hầu hết các sĩ quan trong Bộ Chỉ Huy/Tiền Phương của QĐ3, đều sa vào tay giặc tại chiến trường, ngoại trừ Tư Lệnh SĐ2BB là tướng Trần Văn Nhựt đuợc HQ đậu ngoài Vịnh Ninh Chữ cứu thoát. Cũng trong ngày, quân Bắc Việt ào ạt theo quốc lộ 1, qua Cà Ná, tiến vào lãnh thổ Bình Thuận. Giờ thứ 25 đã tới, một số quân cán chính Tuy Phong được Tàu Hải Quân vớt tại vịnh Cà Ná.

Bắt đầu đêm 17-4-1975, lửa khói đã mịt mù khắp thành phố Phan Thiết. Hải Quân 07 và Hải vận hạm Ninh Giang HQ 403, được lệnh tới bờ biển Phan Thiết yểm trợ hỏa lực và chờ chuyển vận binh sĩ về Nam khi nguy ngập. Chiều ngày 18-4-1975, tăng pháo và đại quân Bắc Việt vào Phú Long, TĐ249 và Đ Đ283 ĐPQ kể cả Trung Ðoàn 6/SĐ2BB (từ Long Phú rút về đóng tại Phước Thiện Xuân) đều lui quân ra hướng biển. Ác chiến đã xảy ra trên Liên Tỉnh Lộ 8 từ Tân Điền, Tân An, Trinh Tường giữa VC và các Tiểu Đoàn 202,229, Đại Đội trinh Sát 206 Tỉnh..mãi tới 8 giờ 30 tối cùng ngày, xe tăng VC , mới chỉ vào tới Cầu Trần Hưng Ðạo, sau khi vượt qua các chốt chận của TĐ275 ở Phước Thiện Xuân (Đi đường vòng) lúc này trên QL1, TĐ229 còn đang giữ vững tại Cầu Sở Muối. Do đó chúng đã cố thủ tại các vị trị vừa chiếm được, mà không dám di chuyển tới các nơi khác, vì khắp Phan Thiết vẫn còn nhiều đơn vị cố thủ chờ lệnh

Sáu giờ chiều cùng ngày, Đại Tá Nghĩa và BCH Hành Quân Nhẹ tại Lầu Ông Hoàng rời vị trí di chuyển về gần cửa Thương Chánh chờ Tàu Hải Quân vớt. Trong đoàn có một chiếc Thiết Vận Xa M-113 bên trong chở nhiều thùng bạc do Bộ Tài Chánh vừa mới cấp cho Tỉnh vào trung tuần tháng 4/1975, nên chưa kịp phát cho một số Ðơn Vị ĐPQ+NQ, CB/XDNT.(lương tháng 4-1975). Chiếc xe bọc sắt này đã chìm không xa Bãi Thương Chánh, khi lội ra Chiến Hạm và phần lớn tiền bạc đều bị VC tich thu, kể cả số tiền còm của các ngư dân quanh vùng mò tìm được. Riêng chủ ghe đưa Đại Tá Nghĩa ra chiến hạm, bị tù và chết trong trại giam, hiện còn người em ruột vượt biên đang ở Bắc CA, là một nhân chứng, xác nhận. Nhờ Đại Tá Nghĩa thoát chết khi bị té xuống biển, nên Ông đã liên lạc được với Phó Đề Đốc Hoàng Cơ Minh lúc đó là Tư Lệnh Vùng 2 Duyên Hải, mới có cuộc lui quân tại bến tàu Kim Hải.

CUỘC LUI BINH
CỦA TIỂU ÐOÀN 229/ÐPQ BÌNH THUẬN
Trung Uý Cao Hoài Sơn
Đại Đội Trưởng ĐĐ4/TĐ229/ĐPBT

(Cao Hoài Sơn 2013)

Ðầu tháng 4-1975, Tiểu Ðoàn 229 ÐPQ được lệnh di chuyển về Nam để bảo vệ thị xã Phan Thiết. Ngày 18-4-1975 sau khi thanh toán xong các nút chặn của ta tai Thiện Giáo và Bắc Bình Thuận. Từ đó tuyến phòng thủ cuối cùng của ta về hướng đông-bắc là Phú Long do Tiểu Ðoàn 249 ÐPQ của Ðại Uý Huỳnh Văn Quý, ÐÐ 283 ÐPQ Biệt Lập của Ðại Uý Nguyễn Văn Ba, Tiểu Ðoàn 275 ÐPQ của Thiếu Tá Nguyễn Tư ( xã Kim Ngọc) và Trung Ðoàn 6/SÐ2BB của Trung Tá Tôn Thất Hổ tại Phước Thiệu Xuân.. thuôc quận Hải Long..

Trên tỉnh lộ 8 về hướng tây, CS Bắc Việt đã bị chặn lại phòng tuyến Tân An do Tiểu Ðoàn 202 ÐPQ của Ðại Uý Huỳnh Văn Hoàng (TDT) và Trần Ðăng Thiệt (TÐP) bảo vệ. Tiểu Ðoàn 229 ÐPQ củaThiếu Tá Nguyễn Hữu Tiến, BCH đóng tại cầu Sở Muối, các đại đội được bố trí như sau : ÐÐ3/229 của Trung Uý Nguyễn Dương Quang đóng tại ruộng muối ngang với ấp Tân Ðiền, ÐÐ4/229 của Trung Uý Cao Hoài Sơn án ngữ mặt phía đông Tân Ðiền tới QL1. Còn ÐÐ 1+2/229 do Ðại uý Lê Viết Duyên và Nguyễn Văn Thứ chỉ huy, phối hợp với DD4/29 của Trung Uý Cao Hoài Sơn án ngữ mặt phía đông nam Ấp Tân Ðiền tiếp giáp với tỉnh lộ 8.

Lực lượng CS Bắc Việt lúc đó có hơn sư đoàn công thêm các trung đoàn biệt lập, pháo, đặc công và chiến xa .. tấn công quân ta theo hai hướng chính trên QL1 và Liên tỉnh lộ 8, hai bên chỉ cách nhau chừng 1km nhưng các phòng tuyến của Tiểu Khu Bình Thuận tại đây vẫn còn đứng vững, nhất là tại phòng tuyến Phú Long do TD249 DPQ + DD283 DPQ biệt lập và Trung Ðoàn 6/SD2/BB ngăn giữ.

Tại chiến tuyến phòng thủ quanh vòng đai sát thị xã Phan Thiết của TD229 DPQ, từ sáng 18-4-1975 CS chỉ pháo kích để gây hoang mang cho dân chúng và các đơn vị trú phòng. Trong lúc đó quân ta vẫn tung quân hoạt động tại các vị trí sát Tân Ðiền do DD1/229 đãm nhận đã bắt được 1 đặc công ẩn núp trong nhà dân đang điều chỉnh tần số để địch pháo kích cho chính xác. Tới 1 giờ trưa DD4/229 qua yểm trợ của DD1+2 mở cuộc tấn công thăm dò vào Ấp Tân Ðiền. Sau khi được pháo binh của Tiểu Khu từ Lầu Ông Hoàng và Súng Cối TD bắn hàng trăm quả mở đường, DD4 vượt qua các thửa ruộng, xung phong tiến vào ấp Tân Ðiền. Lúc hai bên chỉ còn cách nhau 50m, CS Bắc Việt mới nổ súng chống trả bằng hỏa lực dữ dội có B40,41 và đại bác 57 ly không giật, từ những hầm hố giao thông hào đào trước ấp thật kiên cố.

Qua 15 phút giao tranh, DD4 có một chuẩn uý Trung đội trưởng và vài binh sĩ bị thương nhẹ cần cứu chữa nên đơn vị xin rút lui vì lực lượng phòng thủ của VC tại đây quá mạnh. Trước đó khi nhận được lệnh tấn công VC nhiều người tỏ ra bất mãn vì cho là đã tơí giờ thứ 25 rồi nhưng sau 34 năm nghĩ lại mới thấy quyết định của các cấp chỉ huy bấy giờ thật là sáng suốt. Vì có hành động như vậy, mới chứng tỏ được với CS thế mạnh của QLVNCH lúc nào cũng sẳn sản đượng đầu và dập nát chúng, cho dù thế nước đã tới hồi nguy ngập. Với lòng quân nhất là Tiểu Khu Bình Thuận rất là vững tin và luôn trung thành với lý tưởng Quốc Gia. Vì vậy quân số của DD4 lúc đó hơn 120 người, được trang bị thật đầy đủ mà hầu hết đều nhận lảnh thêm lưu đạn và mổi người một khẩu M-72 chống chiến xa.

Ðại Ðội 4 được lệnh rút về vị trí phòng thủ cũ trên QL1, đồng thời còn nhận thêm lệnh trực tiếp từ Thiếu tá Nguyễn Hữu Tiến, TÐT229 DP/BT ‘ Lúc giờ G tối nay, tiểu đoàn sẽ di tản tới Bắc Bình ố Tư Tưởng ‘ . Tôi nghĩ ngay đến Bình Tú. Ngoài ra còn có hiệu lệnh lui binh là ‘ Cầu Phú Long bi giựt xập ‘.Sau khi nhận được tin, các đại đội trưởng đã vội thông báo ngay cho binh sĩ dưới quyền. Và điều cảm động đáng nói là hầu hết đơn vị đều tuân lệnh di tản, chỉ có một ít vì bận bịu gia đình nên buông súng rời đồng đội vào giờ thứ 25.

Lúc 8 giờ, trung đội Nghĩa Quân đóng đồn trên QL1 sát DD4/229 đã liên lạc hàng ngang với Trung Uý Cao Hoài Sơn xin được nhập chung vào DD4 để di tản khi được lệnh lui binh. Ðêm đó trời lại tối như mực, sự yên lặng càng làm cho tình hình thêm căng thẳng khi trên bầu trời Phan Thiết hầu như đã vắng bóng hỏa châu và tiếng đại bác yểm trợ như những ngày qua. Sau này mới biết, thời gian đó VC tại Tân Ðiền và Phú Long đang chờ đoàn xe tăng từ bắc Bình Thuận vào mới tấn công ta.

9 giờ tối TD229/DP vẫn chưa thấy được hiệu lệnh lui binh từ hướng cầu Phú Long. Sau này Trung Uý Cao Hoài Sơn cũng như MG có chất vấn Ðại Uý Huỳnh Văn Quý, Tiểu Ðoàn Trưởng TÐ249/ÐP lúc đó cùng với ÐÐ283 ÐPQ biệt lập đang tử chiến với CS Bắc Việt tại đây, về việc giực xập cầu làm ‘ hiệu lệnh ‘ lui binh, thì được trả lời là ông không hề nhận được một lệnh nào từ Ðại Tá Nghĩa cũng như Phòng 3. Do đó khi TD249 DPQ rút khỏi phòng tuyến đã không ra lệnh giựt cầu.

Vừa lúc đó bổng tiếng xích sắt xe tăng địch nghiền nát mặt đường vọng lên chát chúa trên QL1 và khi tới Kim Ngọc thì nả súng vào nhà thờ vì bị Trung Ðội Nghĩa Quân ở đó bắn M72 làm cháy chiếc xe dẫn đầu. Lập tức Trung Uý Sơn, DDT/DD4/229 gọi điện báo về Thiếu Tá Tiến tình trạng khẩn cấp và xin lệnh nhưng Thiếu Tá Tiển không tin và bảo đó là xe be kéo vĩ sắt để hù dọa. Ông cho biết sẽ bắn hỏa châu lên soi sáng và ra lệnh cho DD4/229 bắn hạ chiếc xe đi đầu. Một binh sĩ người Thượng trong Ðại Ðội xung phong bò ra quốc lộ 1 với khẩu M72 để bắn xe tăng giặc.

Trong lúc đang phân vân thì xe tăng VC đã tới đồn nghĩa quân và quay nồng bắn vào bên trong nhiều phát đạn, lửa văng tung tóe khắp nơi. Vừa lúc hai trái hỏa châu từ TÐ bắn lên soi sáng, nhờ vật DD4 /229 mới thấy được đoàn xe tăng VC đang hướng nồng súng về phía quân ta đang ẩn núp sau hệ thống đường mương chỉ cách QL một thửa ruộng.

Lợi dụng hỏa châu tắt, Trung Uý Cao Hoài Sơn ra lênh cho đơn vị rút lui về hướng Tân An cùng với DD1 + 2 . Riêng DD3 đóng ở phía bên kia QL1 băng ruộng muối rút về hướng Hưng Long tìm ghe về Vũng Tàu trong đêm đó. Khi đoàn xe tăng của CS Bắc Việt tới cầu Sở Muối, BCH TÐ cũng rút về hướng Tân An. Có lẽ nhận được tin tình báo nên VC đã cho một số xe tăng T54 rẽ theo đường công hướng tiến về phía đường Lương Ngọc Quyến truy sát TD229/DP.

Lúc này TD đã liên lạc được với Ðại Tá Ngô Tấn Nghĩa đang có mặt trên Soái Hạm Trần Khánh Dư của Phó Ðề Ðốc Hoàng Cơ Minh. Nhờ vậy Ông đã liên lạc với QDIII xin được các phi cơ Hỏa Long C47 từ Biên Hòa ra yểm trợ cho TD đang trên đường rút lui về hướng sông Cà Ty. Trong khi đó TD202/DP của Ðại Uý Huỳnh Văn Hoàng đã rút qua sông an toàn. Nhờ vậy Tiểu Ðoàn này đã bố trí quân giữ bải đáp Kim Hải từ đêm 18-4-1975 giúp cho các đơn vị của TK và Quân Y Viện Ðoàn Mạnh Hoạch xuống tàu HQ vào ngày 19-4 để lui quân về Vũng Tàu.

Sau khi đã phối hợp được với bộ đội tại Tân Ðiền, đoàn tăng Bắc Việt mở cuộc tấn công vào TÐ229/ÐP là đơn vị duy nhất còn lại của TK đang có mặt tại Tân An. Nhờ có chiếc Hỏa Long C-47 thả hỏa châu chiếu sáng và yểm trợ hỏa lực nhắm vào VC dưới đất rất dữ dội. Nhờ vậy dơn vị này mới rút lui được an toàn. Trong lúc đó Phan Thiết đang tràn ngâp trong lửa đạn khi xe tăng Bắc Việt đang tiến vào thành phố còn nhiều đơn vị tác chiến VNCH đang cố thủ.

Do đó TÐ229 quyết định rút lui theo con đường mà TD202 vừa đi, theo hướng vòng qua phía sau bệnh viện Phan Thiết, tới Phú Hội để vượt sông Cà Ty. Lúc này súng phòng không của địch bắn lên đầy trời Bình An, Tân Ðiền, khiến cho chiếc Hỏa Long bị trúng đạn phòng không, khiến cho đại úy Minh phi công phải bay về Biên Hòa sau 15’ phi pháo dội bom yểm trợ cho các đơn vị còn đang chiến đấu dưới đất.

Lúc đó đã 10 giờ đêm 18-4, TÐ 229 ÐP của Thiếu Tá Tiến đã tới được bờ sông Cà Ty đối diện bên kia là xã Phú Lâm. Sông lúc đó đang trong mùa cạn nên khoảng cách hai bờ chỉ còn khoảng 20m và may mắn thêm là chiếc đò ngang vẫn còn neo tại bến, giúp cho đoàn quân qua sông. Máy vẫn liên lạc thường xuyên được với Ðại Tá Nghĩa đang có mặt trên chiến hạm của HQ trực tiếp chỉ huy cuộc lui binh của tất cả các đơn vị Bình Thuận con đang chiến đấu với CS Bắc Việt trong thị xã Phan Thiết.

4 giờ sáng ngày 19-4, trong lúc TD229 đang băng qua QL1 thì bổng có một chiếc xe GMC đang mở hết tốc lực với đèn pha sáng choang từ hướng Phan Thiết chạy tới, khiến cho lính phải nằm xuống hai bên vệ đường để phòng thủ đồng thời nã đạn vào chiếc xe trên nhưng may mắn nó đã chạy thoát được về hướng quận Hàm Thuận. Sau đó đoàn quân tiếp tục tiến về hướng bếu tàu Kim Hải ở đoạn có chiếc cầu gổ nhỏ mà nay gọi là Tiến Lợi, bắc ngang con suối hẹp nhưng rất sâu không thể lội qua được với súng đạn và trang bị nặng nề.

Khi đoàn quân di chuyển tới Bình Tú thì phát hiện mặt nam của phi trường Phan Thiết đã bị CS Bắc Việt chiếm đóng với nhiều xe tăng đang hướng nòng đại bác về hướng quân ta. Tuy nhiên chúng không dám nổ súng vì sợ lộ mục tiêu sẽ bị hải pháo của các chiến hạm VNCH đang đậu đầy ngoài biển để yểm trợ cho cuộc lui quân của Tiểu Khu Bình Thuận.

Tại bãi biển Kim Hải luú đó đã có mặt hơn 10.000 quân, trong số này Tiểu Ðoàn 202 DP của Ðại Uý Huỳnh Văn Hoàng là đơn vị tới trước nên đã lập một tuyến phòng thủ kéo dài từ Hố Lở chạy dọc theo bải biển tại bến tàu với nhiều súng chống chiến xa M72. Ðây chính là lý do CS đang ở trên Camp nhưng không dám tấn công quân ta tuy khoảng cách hai bên rất gần.

Gần trưa thì hầu hết các đơn vị đều tề tựu đủ, kể cả Tiểu Ðoàn 274 ÐP của Thiếu Tá Trịnh Văn Bình đóng tại Mương Mán, Bầu Da, Phú Hội là vị tri xa nhất cũng về kịp. Riêng các đơn vị DPQ, NQ, XDNT, Cán Bộ Xã Ấp thuộc Chi Khu Hàm Thuận kể cả Pháo Ðội 105 ly và Ðại Ðội 288 DP của Ðại Uý Sáu.. dưới quyền chỉ huy của Trung Tá Dụng Văn Ðối đã di tản bằng đường bộ tới Bình Tuy vào chiều 18-4. Có một số đơn vị không thuộc TK Bình Thuận nhưng bị kẹt ở đây, trong buổi sáng 19-4 thay vì chờ tàu HQ bốc, họ đã tự động đi dọc theo bãi biển để tới quận Hàm Tân (Bình Tuy) nhưng đã bị VC địa phương phục kích tại Ba Hòn làm một số thương vong. Những người đi sau quay lại chờ tàu bốc.

Khoảng 12 giờ trưa thì đoàn tàu HQ đổ bộ vào bờ bằng loại Ferro-Ciment và các loại ghe thuyền của Duyên Ðoàn 28 Phan Thiết. Ðơn vị đầu tiên lên tàu là Quân Y Viện Ðoàn Mạnh Hoạch với nhiều thương bệnh binh các quân nhân cơ hửu dưới quyền chỉ huy của Y Sĩ Ðại Uý Lê Bá Dũng. Sau đó các đơn vị còn lại lần lượt được tàu nhỏ chuyển lên 3 chiếc chiến hạm lớn đang đậu ở ngoài tầm pháo của địch. TD229 DP là đơn vị cuối cùng lên tàu vì phải án ngữ tại Hố Lỡ để ngăn ngừa VC tấn công sau lưng..

Tóm lại có hơn 6000 quân được chuyển lên 3 tàu lớn. Cuộc lui quân của TK Bình Thuận được coi như thành công tốt đẹp . Ấy thế mà có người không biết lấy tin từ đâu dám viết rằng ‘ những ngày cuối cùng Bình Thuận không có đại bàng ‘.Vậy chớ ai đã điều động Hải Long C47 từ Biên Hòa ra yểm trợ hỏa lực cứu đoàn quân dưới đất vượt thoát khỏi vòng vây tăng pháo của CS Bắc Việt tại Tân An, Tân Ðiền ? Và Ai đã can thiệp để đoàn tàu HQ từ biển vào bờ Kim Hải vớt hầu hết các đơn vị của tỉnh nhà ? Lịch sử đã mở cửa rồi, giờ đây không thể viết bậy bạ như trước để làm trò cười cho thiên hạ.

Ðang lúc đoàn tàu sắp sửa nhổ neo thì nghe trên loa của tàu Trần Khánh Dư báo động ‘ phi cơ địch xuất hiện ‘ và ra lệnh cho tất cả vào vị trí chiến đấu, còn các pháo thủ lâp tức vào các ổ súng phòng không sẳn sàng. Nhưng giờ chót máy bay địch đã không tấn công. Còn đoàn tàu chở quân cũng được lệnh rời biển Phan Thiết trực chỉ Vũng Tàu.

Trời sắp tối đoàn tàu mới qua mũi Kê Gà và sáng ngày 20-4 thì cặp Bến Ðình, tất cả quân nhân theo lệnh phải giao nạp toàn bộ vũ khí cho quân cảnh quân trấn , trước khi lên xe vào thành phố Vũng Tàu. Ðặc biệt chỉ có Thiếu Tá Tiến là người duy nhất còn giự được vũ khí. Quang cảnh đón tiếp đoàn quân Bình Thuận thật là cảm động , gồm có các đoàn thể tôn giáo và các đơn vị địa phương.. đã hân hoan chúc mừng những chiến sĩ từ miền hỏa tuyến về đây. Thức ăn và nước uống được cung cấp đầy đủ cho mọi người. Sau đó quân Bình Thuận được chở về Trung Tam Huấn Luyện Quốc Gia Vạn Kiếp ở Bà Rịa để tái trang bị và tổ chức thành Trung Ðoàn Bình Thuận do Ðại Tá Ngô Tấn Nghĩa nhưng tạm thời do Thiếu Tá Nguyễn Hữu Tiến đãm trách trong lúc Ðại Tá Nghĩa phải về Sài Gòn lo tiền nuôi ăn cùng trang bị lại vũ khí.

Sau đó Trung Ðoàn Bình Thuận được tăng cường bảo vệ vòng đai thành phố Vũng Tàu. Tiểu Ðoàn 229 DP trú đóng trong căn cứ của TQLC, các tiểu đoàn khác dàn thành vòng cung bảo vệ xã Long Hải. Lúc đó phòng tuyến thép Xuân Lộc do Sư Ðoàn 18BB và các đơn vị tăng phái đã được lệnh rút bỏ nên các binh đoàn của CS Bắc Việt đã áp sát gần Biên Hòa, Phước Tuy. Nhưng ở đâu chúng cũng gặp phải sự phản kháng dữ dội của QLVNCH. Do đó đã pháo kích bừa bãi vào các vùng đông dân cư gây nhiều thương vong cho đồng bao vô tội, để trả thù.

Tại Vũng Tàu, sáng ngày 29-4 địch đã bắt đầu pháo vào thành phố nhất là khu phi trường. Chiều cùng ngày, các Tiểu đoàn Bình Thuận từ Long Hải được lệnh rút về cùng với TD 229 phòng thủ căn cứ TQLC. CS Bắc Việt đã pháo hằng trăm quả vào căn cứ và mở cuộc tấn công nhưng gặp phải những con mảnh hổ của Bình Thuận nên địch chém vè và bỏ lại nhiều xác chết quanh căn cứ.

Cuói cùng đơn vị được lệnh rút về phòng thủ thành phố, án ngử ở trên núi gần tượng Chúa tại Bải Trước. Rồi thì trưa 30-4-1975 TT Dương Văn Minh ra lệnh cho QLVNCH buông súng đầu hàng CS Bắc Việt. Mọi người phải chấp hành lệnh theo quân kỷ quân đội, một số sĩ quan Bình Thuậnbị tập trung tại doanh trại của Tiểu Ðoan 1/TrD43/SD18BB ở Long Khánh. Số khác trở về Phan Thiêt-Bình Thuận. Nhưng dù ở tất cả cũng đều vào tù CS để chịu chung số phận của kẻ bại trận.

Hoa Kỳ tháng 4-2013
Cao Hoài Sơn

Đại Đội 948 ĐP/TKBT
Những Ngày Cuối Tại Phan Thiết
MAI XUÂN CÚC

Ðầu năm 1974 tôi được chỉ định làm Ðại Ðội Trưởng ÐÐ948 ÐPQ. Bắt tay từ giả Nguyễn Văn Ba, không ngờ đó cũng là lần gặp mặt cuối cùng, vì năm 1977 Ba được coi như mất tích trong lần vượt ngục cộng sản tại Giếng Triền. Ðây là một nổi đau to lớn trong đời tôi, qua sự mất mát một người bạn, một chiến hữu đồng đội mà tôi luôn quý mến.

Cầm sự vụ lệnh trên tay, nhìn con số 948 tự nhiên đầu óc suy nghĩ lẫn thẩn như có điềm gì không may báo trước. Tôi qua văn phòng của Ðại uý Sáu, chánh văn phòng của Ðại Tá Nghĩa Tiểu Khu Trưởng, trình xin gặp ông và thưa “ Ðại tá chỉ định tôi về làm ÐÐT/ÐÐ 948 ÐPQ thuộc chi khu Hòa Ða của Thiếu Tá Dụng Văn Ðối đã từng xảy ra nhiều vấn đề từ trước. Do đó xin Ðại Tá thu hồi lệnh và cho tôi đi bất cứ một đơn vị nào cũng được, trừ Hoà Ða thuộc quyền Thiếu Tá Ðối “.

Ðại Tá Nghĩa đáp “ trước khi chỉ định em làm ÐÐT/ÐÐ 948 thay Ðại Uý Ðổ Phượng Gia vinh thăng Thiếu Tá làm Chi Khu Phó Phan Lý Chàm của Thiếu Tá Ðặng Chánh Anh, ‘ Qua ‘ nói cho em biết, có 3 sĩ quan cấp Ðại Uý, 3 sĩ quan cấp Trung Uý được đề nghị và tiến cử. nhưng ‘ Qua ‘ chỉ định em vào chức vụ này. Em cứ về nhận đại đội ‘ Qua ‘ sẽ nói chuyện với quận Ðối sau “.

Tôi nhận đơn vị đóng tại Ấp Hiệp Hòa trên QL1, cách xã Chợ Lầu chừng 3km. ÐÐ948 đã ở đây gần một năm với nhiệm vụ bảo vệ ấp này. Nhưng khoảng 2 tuần lễ sau khi tôi về nhậm chức, đại đội nhận lệnh hành quân vùng Sông Lũy thuộc xã Lương Sơn (Hòa Ða), để bảo vệ an ninh cho xã Nghĩa Thuận, gồm đồng bào tị nạn cộng sản từ Quận Bình Sơn (Quảng Ngãi) về Bình Thuận tạm cư. Lúc đầu không có đồn bót trú quân, Ðại Ðôi tôi linh hoạt theo tình hình địa phương để bảo vệ dân. Ðơn vị ngoài tôi còn có Ðại Uý Nguyễn Văn Toàn (khóa 21 SQTB/TÐ) là đại đội phó, Trung Uý Nguyễn Văn Bình (khóa 1/68 Thủ Ðức), trung đội trưởng từ Sư Ðoàn 23 BB về. Cả hai đều nói với tôi “ thời Thiếu Tá Gia làm đại đội trưởng, đại đội đóng cả năm ở Hiệp Hòa. Chừng Ðại Uý về chưa được bao lâu thì có lệnh đổi vùng hoạt động ? “.

Ðại Ðội trực thuộc Chi khu Hòa Ða về quản trị quân số nhưng hành quân yểm trợ lại thuộc Liên Ðoàn 925 ÐP của Ðại tá Lại Văn Khuy đóng tại Lương Sơn. Qua thời gian xã Ðời Mới Nghĩa Thuận được xây dựng lần hồi, có trụ sở, trường học (gồm 3 lớp xây gạch), phòng y tế và hàng trăm căn nhà vách gổ hay lá buông, mái lợp tôle Fibro cement, cấp cho dân tị nạn. Mỗi nhà đều có đất để mọi người trồng rau, bí mướp đầy giàn. Thành quả trên là công trình của Tòa Hành Chánh Bình Thuận, lúc đó phó tỉnh trưởng là đốc sự Phạm Ngọc Cửu là người trực tiếp đôn đốc và chỉ huy mọi công tác. Ông thường đến tận xã để thăm viếng đồng bào và giải quyết các vấn đề có liên quan tới trợ cấp. Nhờ vậy mà cuộc sống của người dân lần hồi ổn định.

Tôi còn nhớ Tết năm Ất Mão (1975), buổi sáng mùng một, phái đoàn xã Nghĩa Thuận mang bánh mứt, thuốc lá đến thăm viếng và ủy lạo binh sĩ Ðại Ðội 948/ÐPQ đầy tình nghĩa quân dân thắm thiết. Tiêc thay đây là cái tết đầu tiên cũng là cuối cùng, đồng bào và binh sĩ được đón một cái tết thân thương hạnh phúc, vì tháng 5-1975 tất cả đã mất theo vận nước.

Có sự hoán đổi các quận/chi khu trưởng trong tỉnh : trung tá Kiều Văn Út (Hải Long) thế Thiếu tá Ðối tại Hòa Ða, được chuyễn về làm quận/chi khu trưởng Hàm Thuận. Nhờ vậy, nên vài tuần sau đơn vị tôi được lệnh di chuyển về bảo vệ an ninh ấp Hiệp Hòa và Tân Bình, là hai mục tiêu chiến lược mà Trung Tá Út rất quan tâm khi nhậm chức tại Hòa Ða. Ðại Uý Nhân, chi khu phó Hòa Ða được giao trách nhiệm về hành quân. Một Ðại Ðội thuộc Tiểu Ðoàn 212 ÐP của Thiếu Tá Quân, thay ÐÐ 948 bảo vệ an ninh cho xã Nghĩa Thuận. Giữa tháng 3/1975 tình hình chiến sự sôi động khắp tỉnh, nhất là vùng lảnh thổ phía tây Bình Thuận thuộc quận Thiện Giáo. Cộng sản Bắc Việt pháo kích vào các khu vực dân cư Bình An, Bình Lâm do Tiểu Ðoàn 230 ÐPQ của Thiếu Tá Thổ Thêm trấn giữ. Dọc theo QL1, VC pháo kích vào các đồn Long Hiệp và Nora đang do các đơn vị thuộc TÐ274 của Thiếu Tá Trịnh Văn Bình bảo vệ.

Lúc đó tình hình an ninh tại bốn quận Bắc Bình Thuận tương đối yên tĩnh. Do trên cuối tháng 3/1975, Ðại Ðội 948 nhận được lệnh từ Phòng 3/TK, do chính Ðại Uý Hường sĩ quan phòng 4/TK tận tay chuyển giao cho tôi, với đoan xe 4 chiếc GMC đang đậu trên QL1, vào lúc 18 giờ. Vì lúc nào chúng tôi cũng sẳn sàng ứng chiến, nên ngay khi nhận được lệnh, đơn vị sẵn sàng di chuyển ngay đêm đó.

Sau 2 giờ lăn bánh, đoàn xe đổ đơn vị tại trường Nông Lâm Súc gần đầu cầu Phú Long, với nhiệm vụ bảo vệ Trung Ðội Pháo Binh. Ngày 4/4/1975 quân đoàn II sau khi di tản chiến thuật, khi vào lảnh thổ Bình Thuận, tạo thêm tình hình xấu, phức tạp, ảnh hưởng tâm lý đối với các đơn vị tiểu khu, qua vụ đốt cháy chợ Phan Thiết đã có từ lâu đời cũng như cướp phá hãm hiếp đồng bào tại địa phương, suốt lộ trình từ Long Hương, Phan Rí Cửa, Phan Rí Thành, Lương Sơn, Phú Long vào tới tỉnh lỵ.

Ngày 8/4 Ðại Ðội được lệnh di chuyển tới Trung Tâm Chiêu Hồi ở Vĩnh Phú, để bảo vệ Bộ chỉ huy nhẹ của Trung Tá Đổ Trọng Trí (Tiểu khu phó kiêm Tham mưu trưởng mới từ QÐII về) .Phòng 3 TK cũng ở đây. Như vậy tại BCH TK và Toà Hành Chánh Bình chỉ còn có Thiếu Tá Phạm Minh (Tham Mưu Phó HQ Tiếp Vận) trực 24/24 tại phòng hành quân. BCH của Trí đóng gần Duyên Ðoàn 28, sát cửa Thương Chánh, nên ngay khi VC chưa vào tới PT thì cũng là đơn vị cao cấp nhất của tỉnh ra khơi bằng ghe đánh cá lớn, nên đã chở được nhiều người. Cộng quân đã pháo kích vào thị xã Phan Thiết, khiến tình hình càng thêm rối loạn. Dân chúng ùn ùn bỏ nhà chạy xuống các khu vực gần bãi biển lánh nạn. Một số khác có phương tiện thuyền bè, chạy vào Sài Gòn hay ra Phú Quý tránh đạn bom chết chóc.

Ðại Ðội 948 lại được lệnh tăng phái cho Thiếu Tá Cư, Yếu điểm trưởng xã châu thành Phan Thiết tại trại Ðinh Công Tráng, đói diện với sân vận động Quang Trung. Ðơn vị đóng quân tại ấp Ðại Tài, ngoại vi thị xã, đầu hương lộ đi Phú Hội. Quang cảng làm tôi nhớ lại những ngày còn ở Ðại Ðội 288 ÐP của Thiếu Uý Nguyễn Văn Liên, vào tháng 8/1966, đã bị một tiểu đoàn VC bao vây và tấn công, bị thiệt hại nặng nề. Lúc đó tôi chỉ là một chuẩn úy mới ra truờng, nắm trung đội trưởng. Lúc đó con đường sống duy nhất của đơn vị là “ vượt sông Cà Ty “ vào lúc sắp tối để rút về quận Hàm Thuận ở phía bên kia sông.

Khoảng 11 giờ đêm 18/4/1975, Thiếu Tá Cư chuyển lệnh của Ðại Tá Ngô Tấn Nghĩa , Tỉnh/Tiểu Khu Trưởng Bình Thuận “ Ðại Ðội phải di tản bằng mọi cách , vì tăng và bộ binh của cộng sản đã chiếm Tòa Hành Chánh tỉnh “.Các tuyến phòng thủ TÐ249 của Ðại Uý Huỳnh Văn Quý, ÐÐ283 của Ðại Uý Nguyễn Văn Ba, Tiểu Ðoàn 275 của Thiếu Tá Nguyễn Tư, Tiểu Ðoàn 229 của Thiếu Tá Nguyễn Hữu Tiến phía bên QL1, Tiểu Ðoàn 202 của Ðại Uý Huỳnh Văn Hoàng, Ðại Ðội 206, Trinh Sát tỉnh tại Tân An, Trinh tường bên Liên Tỉnh Lộ 8.. tất cả đã vở và đang di tản, vì áp lực của địch quá nặng với tăng pháo và cả lộ quân từ hai hướng Lâm Ðồng và Ninh Thuận tiến vào.

Nhờ quen thuộc địa thế và may măn hơn sông Cà Ty vào tháng 4 có mực nước rất cạn, nên việc “ vượt sông “ cũng dễ dàng. Hoàn cảnh làm nhớ lại bài học “ Lui Quân “ lúc còn thụ huấn tại trường Bộ Binh Thủ Ðức, do Ðại Uý Nguyễn Quang Mẫn (chồng nghệ sĩ cải lương Thanh Nga, mới từ Sư Ðoàn 21 BB thuyên chuyển về) “ Ðại đội lui quân là việc bất đắc dĩ, dễ làm binh sĩ mất tinh thần và không cảnh giác, dễ dàng bị lực lượng địa phương phục kích sẳn..”

Lời dạy quý báu đó khiến tôi dù trong lúc nguy cấp vẫn cẩn thận, cho Ðại Ðội di chuyển chậm, sợ vướn mìn bẩy do đơn vị bạn bỏ sót lại và lo ngại du kích VC chờ sẳn tấn công . Một giờ sáng ngày 19/4/1975 quân qua sông an toàn và di chuyển ngang qua xã đạo Văn Lâm, kế tiếp là quận đường Hàm Thuận của Thiếu Tá Ðối, thấy trong ngoài đèn thắp sáng trưng nhưng lại vô cùng yên tỉnh vì không một bóng người lai vảng kể cả trạm gát trước cổng ra vào chi khu !.

Tôi lệnh cho Ðại Ðội dừng quân bố trí tại Ngả Hai vào lúc 2 giờ sáng , lúc đó tiếng súng các loại vẫn còn nổ ròn tan từ hướng thị xã Phan Thiết. Chi khu Hàm Thuận đã di tản vào buổi chiều 18/4/1975 bằng đường bộ tới Bình Tuy. Trong lúc Ðại Ðội 948 được tăng phái cho chi khu, trách nhiệm phía bắc cách quận lỵ vài cây số, đã không được thông báo gì về lệnh “ lui quân “.Ðây cũng không phải là trường hợp duy nhất, vì Ðại Ðội 2/Tiểu Ðoàn 274 cũng biệt phái cho chi khu Hàm Thuận, có trách nhiệm bảo vệ cho xã Văn Phong (núi Cỏ Nhí). Ðơn vị đã bị Thiếu Tá Ðối bỏ lại khi di tản. Nhờ Thiếu Tá Trịnh Văn Bình, TÐT/TÐ274 ÐP trong lúc di tản, vào lúc 2 giờ sáng 19/4/1975 đã gọi Ðại Ðội 2 bị bỏ lại, nên ra lệnh di chuyển gấp về Kim Hải. Ðây là đơn vị cuối cùng và đóng xa nhất của Chi Khu Hàm Thuận rời vùng trách nhiệm.

Ðại Ðội 948 đến bãi biển Kim Hải sát phi trường Phan Thiết, vào lúc 8 giờ sáng ngày 19/4/1975. Tại đây tôi thấy có mặt gần như đầy đủ các đơn vị tác chiến của Nam Bình Thuận, QYV Ðoàn Mạnh Hoạch, Sư Ðoàn 2 BB từ Ninh Thuận vào.. Xa xa ngoài biển, đoàn tàu của Vùng 2 Duyên Hải neo sẳn, chờ nước lên thì vào bờ vớt các đơn vị đang có mặt trên bãi biển.

Tất cả các đơn vị đều được lên tàu lớn, vũ khí đạn dược được lệnh quăng xuống biển, tàu rời bến xuôi nam lúc 2 giờ chiều cùng ngày, trong trật tự và an toàn dù lúc đó quân cộng sản Bắc Việt đã chiếm Phan Thiết. Qua khỏi mũi Kê Gà thì màn đêm cũng vừa buông xuống, phủ trùm cảnh vật màu đen thẳm. Tôi mường tượng đến viễn ảnh của cuộc đời lính trận, qua cuộc di tản trước mắt. Trên bầu trời lấp lánh đầy sao, sóng vổ mạn tàu chồng chềnh . Tôi thiếp đi lúc nào không biết, vì quá mệt mõi suốt đêm qua.

Thời gian qua không bao giờ trở lại, thắm thoát đã 35 năm qua vật đổi sao dời, đời lính buồn vui lẫn lộn. Tôi xin chân thành cám ớn các sĩ quan, HSQ, binh sĩ và giới chức hành chánh các cấp, đã sinh ra và lớn lên tại Bình Thuận hoặc quý vị sinh ra tại các tỉnh khác , đến phục vụ tại Bình Thuận, các đơn vị tăng phái cho tiểu khu. Các vị đã đóng góp tâm tình và lòng nhiệt thành, hysinh xương máu để bảo vệ an ninh, thành tựu về kinh tế chính trị trong suốt 20 năm qua, từ thời Ðệ I và Ðệ Nhị Cộng Hòa Miền Nam thân yêu, tại thành phố Phan Thiết/Bình Thuận, là nơi tôi sinh ra và lớn lên, lòng tri ân mãi mãi trong tâm trí.
March 17-2010.
MAI XUÂN CÚC
Cựu Ðại Ðội Trưởng/ÐÐ948 ÐP
Tiểu Khu Bình Thuận.

2 comments on “QLVNCH: TỬ CHIẾN TRONG THÀNH PHỐ PHAN THIẾT

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s