Thùng thuốc súng TQ – 4 – Đất nước này cần hệ thống nào? (2)


Inline image 1

Đất nước này cần hệ thống nào? (2)

Con người là sinh vật sống theo thói quen – Về những khái niệm phức tạp như dân chủ

Rõ ràng là phần lớn người Trung Quốc đều nhìn nền dân chủ như là một hình thức chính phủ lý tưởng. Nhưng họ hoài nghi là ngày nay nó có thể hoạt động được ở Trung Quốc.

Tiền đề cho một nền dân chủ là việc tất cả các thành viên sẵn sàng giữ đúng các quy định và trong trường hợp không trúng cử thì chấp nhận thất bại và từ bỏ quyền lực. Người Trung Quốc còn cách xa với một nhận thức như thế. Chính khách Trung Quốc không thích từ bỏ quyền lực và ảnh hưởng. Vì vậy, theo ý kiến phổ biến, đầu tiên là phải nhập tâm các giá trị dân chủ, tìm thấy một sự đồng thuận chung và xua đuổi tham nhũng đang hoành hành, vì nếu không thì điều cuối cùng này sẽ đào rỗng tất cả các cố gắng thật sự. Sau đó thì một hệ thống dân chủ mới có thể hoạt động được.

Điều thú vị là những người sống ở thành thị cho rằng người dân ở nông thôn chỉ có một khả năng phán xét có hạn và ít có chín chắn cho dân chủ. Trình độ học vấn của họ còn quá thấp, vì vậy mà họ vẫn còn quá sớm cho một hệ thống dân chủ. Giới trí thức thành phố cũng nhìn xuống những người ít học ở thành thị giống như vậy. Cả họ cũng không có đủ sự chín chắn cho dân chủ.

Một giáo sư ở Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Trung Quốc than phiền, rằng kiến thức về dân chủ không được giảng dạy ở trường trung học và đại học.

Chúng tôi hỏi một cô gái nông dân trong tỉnh Giang Tây, rằng cô đã có lần nào nghe về dân chủ hay chưa.

“Dân chủ ư? Đó là cái gì vậy?”, cô hỏi lại, hoàn toàn không biết gì. “Hãy giải thích cho tôi đi! Có liên quan gì tới xã hội đen hay không?”

Khi chúng tôi phủ nhận, cô trở nên bồn chồn. “Tôi làm sao mà biết được nó là cái gì? Tôi không phải là quan chức.”

Với khái niệm “quyền con người” thì ngược lại cô hiểu nhiều hơn. Trong tiếng Trung, khái niệm này gồm hai từ ‘Nhân’ và ‘Quyền’.

“Điều này thì đơn giản thôi. Tôi có thể nghĩ đó là cái gì. Anh chị muốn nói tới quyền mà một con người có được, ví dụ như một người chủ cửa hàng có thể sai khiến nhân viên của ông ấy.” Rồi cô cười to. “Tôi chỉ là một người hết sức bình thường thôi. Tôi không có quyền.”

Một nữ công nhân trẻ ở Thượng Hải: “Họ hàng ở Úc của tôi luôn nói rằng chúng tôi thiếu tự do. Nhưng tôi thì không thấy như vậy. Chúng tôi có đủ tự do. Tôi muốn nói là chúng tôi thiếu dân chủ. Đó là cái gì: dân chủ? Tôi không biết chính xác điều đó. Nhưng người ta cho rằng nó là tốt.”

Ông Y., 50 tuổi, giảng viên, Bắc Kinh: “Dân chủ, tự do và nhân quyền ư? Những điều đó chỉ làm cho chúng tôi giới trí thức xao động thôi. Tự do thật sự có ý nghĩa như thế nào, điều đó thì chỉ có ít người biết tới. Người Trung Quốc chúng tôi đã quen với hệ thống chuyên quyền. Ở Trung Quốc đã có lần nào đó có một cái gì khác với một chính phủ trung ương hay không? Không, tất nhiên là không. Con người là một sinh vật sống theo thói quen. Hắn chẳng nhận ra được là có cái gì đó không ổn. Vừa mới đây, tôi có tới thăm một người bạn ở một thành phố khác. Nhà vệ sinh công cộng ở bên cạnh khu hộ ở, khu mà anh ấy đang sống ở trong đó, hôi thối vô cùng. Tôi đề cập tới việc này với anh. Anh rất ngạc nhiên. Anh không còn ngửi thấy mùi hôi thối nữa. Anh đã quen với nó từ lâu rồi. Người ngoại quốc là những người đầu tiên xây khách sạn năm sao ở Trung Quốc. Chúng tôi học ở họ và xây dựng chúng sau này. Trước đó chỉ có nhà trọ thôi. Mới đây, tôi vừa tới ngụ tại một nhà trọ xưa cũ như vậy ở trong tỉnh Tứ Xuyên. Nước nhà cầu chảy trong phòng tắm của tôi. Vì tôi rất khó ngủ nên tôi đã có cảm giác bị quấy rầy. Vào sáng ngày hôm sau, tôi yêu cầu sửa nhà cầu nhưng được trả lời là nó đã chảy như thế lâu nay rồi. Do đó mà người ta cứ để mặc như thế, và thay thì vậy thì giao cho tôi một phòng mới. Ở đó, nước nhà cầu cũng chảy, ngay khi có ít hơn.”

Về các hệ thống độc đảng và đa đảng

Ông X., 57 tuổi, khoa học gia, Bắc Kinh. “Tuy Đảng Cộng sản thống trị ở Trung Quốc, nhưng mà đảng này có giống đảng Cộng sản Liên xô trước kia trong Liên bang Xô viết hay đảng đó ở trong DDR [CHDC Đức] trước kia hay những đảng cộng sản khác của thế giới này hay không? Hay là phong cách lãnh đạo của nó giống các mẫu mực Khổng Tử nhiều hơn? Những người theo thuyết của Khổng Tử đặt uy quyền lên cao hơn tự do cá nhân. Xã hội mang nhiều ảnh hưởng Khổng Tử của chúng tôi nói chung là có khả năng dân chủ hay không?”

Một nỗi lo ngại to lớn đang làm dao động nhiều người là sự lộn xộn có thể xảy ra khi quyền lực tập trung ở trung ương bị giải tán vì một hệ thống dân chủ. Bà H., 48 tuổi, nữ giáo sư, Thành Đô: “Người Trung Quốc có khuynh hướng vô chính phủ. Chỉ chế độ chuyên quyền mới có thể cầm quyền được với họ thôi. Một nền dân chủ sẽ thất bại và dẫn tới tình trạng vô chính phủ.” Chồng bà, ông Z., 52 tuổi, thầy giáo, nói về vấn đề này: “Tôi thật không hiểu có điều gì tốt ở một hệ thống đa đảng. Tôi không nhìn thấy lợi điểm nào trong đó cho đất nước của chúng tôi cả. Trong mắt tôi, Đảng Cộng sản Trung Quốc rất thành công. Họ có nhiều quyền lực. Họ có thể đạt tới được nhiều điều. Chúng tôi ở Trung Quốc đã quen với một hoàng đế và một hệ thống độc đảng. Đảng Cộng sản ngày nay lo lắng cho người dân. Tôi hài lòng với họ. Họ là đảng phái chính trị có khả năng nhất và có nhiều quyền lực nhất của thế giới. Họ có thể thành công trong mọi việc.”

Một nhà thiết kế trẻ tuổi ở Hàng Châu, anh Y., 28 tuổi, nhìn vấn đề mang tính phê phán nhiều hơn: “Không ai trong số những người lãnh đạo Đảng Cộng sản là được bầu lên cả. Tất cả họ đều được bổ nhiệm. Những người lãnh đạo ở trên bổ nhiệm những người ở cấp trung, những người cấp trung bổ nhiệm những người cấp dưới. Có một nhà thông thái nào đó có lần đã nói rằng Chủ nghĩa Xã hội là một sự thoái lui. Tôi cũng nhìn như vậy. Cội rễ của tất cả các vấn đề trong đất nước này là hệ thống độc đảng. Khi chỉ có một đảng cầm quyền thì có nghĩa là quyền lực tập trung ở trong tay của một số ít người, và những người này có thể hoạt động như họ muốn. Không có cả đối lập lẫn kiểm soát. Tức là những người có quyền lực cũng không cần giữ đúng nhiều luật lệ mới mà hiện giờ chúng tôi đã có.”

Bà S., 38 tuổi, giám đốc, Vô Tích: “Dưới thời Mao Trạch Đông và sau đó dưới thời Đặng Tiểu Bình thì lời nói của họ là luật lệ. Thời đó đã qua rồi. Ngày nay, không có ai trong Đảng Cộng sản có lời nói mang nhiều uy quyền giống như vậy nữa. Tất cả chúng tôi đều biết rằng có những ý kiến rất khách nhau trong giới lãnh đạo chính trị. Nhưng các ý kiến khác nhau này được trao đổi ở phía sau những cánh cửa đóng kín. Như thế thì không còn có một cá nhân riêng lẻ quyết định nữa, mà là một nhóm lãnh tụ chính trị. Đó đã là một bước tiến lớn rồi.

Không chỉ ở nước ngoài, cả trong nước cũng có những người nào đó chỉ trích hệ thống độc đảng. Mặc dù vậy, tôi vẫn thấy là nó cũng có thể có lợi điểm. Chúng tôi ở Trung Quốc đơn giản là có quá nhiều người. Bất cứ điều gì sắp cần phải thực hiện – nếu như trước đó còn có những cuộc thảo luận kéo dài giữa nhiều đảng, thì chúng tôi sẽ chẳng làm được gì cả. Với một đảng duy nhất, có thể một mình quyết định về một vấn đề, thì tất cả đều diễn ra nhanh chóng. Ví dụ như về các tác động của cuộc khủng hoảng tài chính tế giới, khi ngoại thương của chúng tôi giàm sút nặng vì không có đơn đặt hàng từ nước ngoài, và nạn thất nghiệp ở một vài vùng gần bờ biển đạt tới một mức đáng ngại. Lúc đó, chính phủ trung ương đã phản ứng ngay lập tức. Họ đã đầu tư ngay những số tiền khổng lồ vào trong các dự án hạ tầng sơ sở và qua đó đã tạo ra việc làm mới trong nội địa, nhiều cho tới mức các nhà máy công nghiệp ở các vùng ven biển bất thình lình lại loan báo thiếu lao động. Có những người nào đó phê phán điều này, họ nói rằng qua các dự án hạ tầng cơ sở này, đường giao thông được mở rộng một cách quá hấp tấp. Những gì mà các nước khác cần tới nhiều thập niên để thực hiện thì chúng tôi đã hoàn thành trong vòng vài năm. Tôi tự hỏi, có điều gì ở đó là không tốt. Một mạng lưới giao thông được xây dựng tốt là rất quan trọng cho đất nước của chúng tôi. Nó càng tốt chừng nào thì càng có lợi cho nền kinh tế của chúng tôi.

Đối với một đất nước rộng lớn như Trung Quốc thì hoạt động cương quyết của chính phủ trung ương tại những vấn đề cấp bách đóng một vai trò quan trọng. Chỉ hệ thống một đảng mới có thể lo cho an ninh và trật tự trong một tình huống khủng hoảng như vậy. Chúng ta hãy xét đến một ví dụ nữa, thị trường chứng khoán. Ở Trung Quốc, nếu như chứng khoán tăng quá nhanh thì chính phủ can thiệp và làm giảm bớt xuống. Họ có đủ quyền lực và phương tiện để mà làm việc đó, và khi họ quyết định tăng tổng sản phẩm nội địa lên ví dụ như tám phần trăm cho năm tới đây, thì rồi họ cũng có thể đạt tới điều đó. Tôi thấy như vậy thì không tệ đâu.”

“Cả trong một hệ thống độc đảng cũng phải có khả năng kiểm soát”

Ông N., 55 tuổi, nhà xuất bản, Bắc Kinh: “Một hệ thống hai hay đa đảng đối với tôi không phải là giải pháp. Nó sẽ chẳng giúp ích được gì cho đất nước của chúng tôi. Đối với chúng tôi, sự ổn định là quan trọng nhất. Vì dân số của Trung Quốc lớn như vậy nên chúng tôi không được phép có bạo động. Bạo động dẫn tới lộn xộn, lộn xộn dẫn tới thảm họa. Người dân chúng tôi đã quen với sự cai trị từ trung ương. Lúc nào cũng đã như vậy rồi. Trước đây thì hoàng đế đứng đầu, ngày nay thì là giới tinh hoa lãnh đạo chính trị. Nhưng lãnh đạo trung ương cần một hệ thống kiểm soát mạnh. Cả trong một hệ thống độc đàng thì cũng phải có khả năng kiểm soát, tôi còn muốn nói rằng nó có tầm quan trọng sống còn nữa. Nó cần phải được tiến hành trên tất cả các bình diện. Không chỉ từ mặt của Đảng. Cả người dân cũng phải có khả năng sử dụng những phương tiện như báo chí để vạch trần những bất cập. Đảng Cộng sản nhất định phải cho phép điều đó. Họ phải học cách lắng nghe những ý kiến khác nhau, thảo luận và rồi đưa ra quyết định của họ.

Kinh tế đã phát triển tốt, nhưng xã hội và văn hóa không tiến cùng bước. Đối với tôi, đó là vấn đề lớn nhất trong công cuộc xây dựng một xã hội hài hòa và một nền văn hóa cao. Phát triển xã hội quan trọng hơn là phát triển kinh tế. Tăng trưởng năm hay tám phần trăm, điều đó đối với tôi không quan trọng. Nó cũng có thể nằm ở mức ba phần trăm. Như thế cũng đã đủ rồi và có thể giữ được qua nhiều năm. Nhưng xây dựng văn hóa và xã hội thì không thể chờ được. Các thành phố đã phát triển rất tốt rồi, nhưng những vùng nông thôn thì vẫn còn quá nghèo. Đối với những con người ở đó thì không có cuộc sống văn hóa. Ngày nay chỉ có các thành phố lớn là có văn hóa. Sống ở Bắc kinh là những nghệ sĩ trẻ tuổi có quê ở tỉnh và trong bất cứ trường hợp nào thì cũng không muốn trở về đó nữa. Có những người trong số họ sống ở rìa tận cùng của thành phố, phải đi hai giờ đồng hồ để vào được nội thành, và chia sẻ với bốn người khác một căn phòng mà họ chỉ trả tính ra là mười lăm euro một tháng cho nó. Họ chấp nhận tất cả những việc đó, vì Bắc Kinh mang lại cho họ cơ hội, cảm hứng và nhiều khả năng đa dạng, và chuyến trở về tỉnh đối với họ có nghĩa là chấm dứt những giấc mơ của họ. Chúng tôi nhất định cần phải hỗ trợ cho văn hóa nhiều hơn nữa. Phải chi những khoản tiền rộng rãi cho việc này. Chỉ một nền văn hóa khỏe mạnh mới có thể mang lại một sự phát triển tinh thần khỏe mạnh cho Trung Quốc được.

Sự bất bình trong nước là lớn. Đã có quá nhiều bất công xảy ra. Sự khác biệt giữa nghèo và giàu ẩn chứa một lực nổ khổng lồ. Khuyến khích và giúp đỡ những người yếu phải đứng thật cao trên danh sách liệt kê các nhiệm vụ của chúng tôi. Phải nhanh chóng bắt đầu công việc chăm sóc cho người nghèo. Xây dựng một xã hội hài hòa – vâng, đó mới thật sự là nhiệm vụ hàng đầu ở thời chúng tôi.”

Đảng là sếp

Ông J., 55 tuổi, nhà thông tin học: “Tôi sống từ ba mươi năm nay ở Hoa Kỳ. Tôi đánh giá dân chủ rất cao, nhưng tôi nghĩ rằng nó không thích hợp cho một đất nước có nhiều dân cư như Trung Quốc. Trung Quốc phải phát triển hệ thống riêng của nó. Đối với tôi, Trung Quốc ngày nay giống như là một công ty lớn. Đảng là sếp. Sếp quyết định hướng đi. Nếu không có hệ thống độc đảng thì người ta không thể kiểm soát được những tác động của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu  nhanh như vậy được. Nhưng vì hệ thống nào cũng cần có một sự kiểm soát và người ta thì khó mà có thể tự kiểm soát được mình, nên tôi nghĩ là sẽ có lợi nhiều hơn cho Trung Quốc, nếu như người ta cho phép có tự do báo chí, để vạch trần bất công và những tình trạng bất cập.”

“Một hệ thống đa đảng sẽ dẫn tới hỗn loạn”

Ông C., 51 tuổi, họa sĩ, Hàng Châu: “Dân chủ cần một nền tảng, một mức văn hóa nhất định, và điều đó thì vẫn còn chưa có ở phần lớn người dân của đất nước chúng tôi. Một hệ thống đa đảng sẽ dẫn tới hỗn loạn. Ở Trung Quốc chúng tôi cần nông dân, ở châu Âu là công dân. Trình độ học vấn của người dân còn quá thấp. Tất cả các vấn đề ngày nay ở Trung Quốc đều có liên quan tới trình độ học vấn còn thiếu thốn của người dân.

Trong những lần bầu cử trực tiếp ở làng quê của ông bà tôi đã xảy ra chuyện như sau: Khi đại diện của dòng họ Chương thắng được cả hai họ lớn là Lưu và Lí thì những người thất bại đã tẩy chay tất cả các quyết định của ông Chương, vì họ nhất định muốn ứng cử viên của mình thắng cử. Tuy là với ông Chương, ứng cử viên có khả năng nhất đã thắng cử, nhưng họ cứ mặc kệ việc đó. Họ vẫn tẩy chay ông. Người của họ lẽ ra phải thắng. Họ chỉ quan tâm tới điều đó. Làng này cho tới ngày nay vẫn còn lạc hậu vì người dân không thống nhất với nhau được.

Khi chúng ta nói về Trung Quốc thì đó là 1,3 tỉ người. Người ta có thể cầm quyền họ như thế nào? Theo ý của tôi thì chỉ có thể với một hệ thống độc đảng. Chúng tôi cần một người nào đó chỉ ra hướng đi. Người Trung Quốc chúng tôi là thế. Chúng tôi cần một bàn tay mạnh, lo lắng mọi việc.

Người Âu có thể khác. Ở châu Âu và ở Hoa Kỳ có một sự đồng thuận hoàn toàn khác hẳn. Người ta cũng nhìn thấy điều đó ở những người nước ngoài từ Phương Tây làm việc cho các công ty Trung Quốc ở đây tại Trung Quốc. Họ chấp nhận cấp trên của họ và dốc toàn bộ sức lực cho công việc của họ. Tất cả mọi người Trung Quốc đều muốn chính mình làm sếp. Họ không thích xếp mình dưới những người mà họ nghĩ rằng những người đó cũng không thể làm gì nhiều hơn là chính họ. Tại sao chính tôi lại không phải là sếp, những người đó hỏi. Ngay cả khi họ tới từ miền quê thì họ cũng vậy. Vừa mới có một chút tiền thì họ đã kinh doanh độc lập ngay.

Tôi quen với nhiều người trong giới quân đội Đài Loan đã về hưu, những người bây giờ đến với chúng tôi trên lục địa vào lúc tuổi già, để hưu trí ở đây. Trong số đó có một viên tướng. Ông nói, ông sẽ biến mất ngay lập tức khi Trung Quốc có dân chủ. Những gì mà dân chủ mang lại thì người ta đã có thể nhìn thấy được ở Đài Loan. Cho tới chừng nào mà chỉ có một đảng cầm quyền, tức là Quốc Dân Đảng, thì tất cả đều hài lòng. Bây giờ có hệ thống đa đảng và vì vậy mà cứ cãi nhau bất tận. Kinh tế và nhà nước đều xuống dốc ở Đài Loan.

Người Trung Quốc còn chưa đủ chín chắn cho một nền dân chủ. Chỉ khi tất cả đều đạt tới mức của người dân ở Bắc Kinh và Thượng Hải thì có thể đưa ra một nền dân chủ. Ngày nay, tất cả đều được phán xét theo thương mại. Tổng sản lượng quốc gia cao bao nhiêu, thu nhập cao bao nhiêu, giá bất động sản cao bao nhiêu? Kinh tế quyết định chính trị, tiền bạc quyết định suy nghĩ của con người.”

Tám đảng bị lãng quên

Trong lúc hăng say thảo luận, nhiều người Trung Quốc quên rằng về mặt hình thức thì nước họ có một hệ thống đa đảng. Bên cạnh Đảng Cộng sản còn có tám đảng chính trị nữa, trong đó có một tổ chức kế thừa Quốc Dân Đảng cũng như một Trung Quốc Dân chủ Xúc tiến Hội. Những đảng này được gộp vào trong một mặt trận nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản. Tức là họ không đối lập với Đảng Cộng sản đang cầm quyền mà cần phải giúp đỡ đảng này trong công việc của họ. Vì vậy mà cũng không có gì là lạ thường, khi có những người nào đó vừa là đảng viên của Đảng Cộng sản vừa là đảng viên của một trong các đảng kia,

Ông L., 52 tuồi, diễn viên, Bắc Kinh: “Bên cạnh Đảng Cộng sản còn có tám cái được gọi là đảng dân chủ nữa. Tôi thấy điều đó thú vị nên tôi đã hoạt động một thời gian trong một của những đảng đó. Cho tới khi chúng tôi bầu chọn một chủ tịch mới. Khi cuối cùng rồi chúng tôi chọn được ông ấy qua cách bỏ phiếu dân chủ, ông còn phải được Đảng Cộng sản xác nhận nữa. Lúc đó, tôi tự hỏi tại sao tôi lại hoạt động trong một đảng hạng hai như thế này, khi Đảng Cộng sản toàn trị mang quyền quyết định cuối cùng. Vì thế nên tôi lại ra khỏi đảng đó.”

Bà G., 35 tuổi, nữ giảng viên đại học, Vô Tích: “Một người bạn khuyên tôi hãy gia nhập đảng Trí Công. Đảng viên của đảng này thường xuất phát từ những nghề nghiệp mang tính hàn lâm. Tôi sẽ quen biết những người quan trọng và qua đó có nhiều khả năng tốt hơn để lập nghiệp. Rất đáng tiếc là tư cách đảng viên vẫn còn chưa giúp tôi được gì nhiều, mặc dù hiện giờ tôi đã quen biết với một vài người quan trọng. Có lẽ tôi nên gia nhập Đảng Cộng sản thì tốt hơn.”

“Chúng tôi thiếu một gen dân chủ”

Ông X., 48 tuổi, nhà báo, Bắc Kinh: “Khi tôi nhìn cách đối xử với nền dân chủ ở Đài Loan thì tôi chỉ còn có thể nói rằng người Trung Quốc chúng tôi dường như còn chưa chín chắn cho một hệ thống như vậy. Ai kiểm soát quyền lực? Tôi cần phải bầu ai? Ở đằng sau tất cả mọi điều có phải là tư bản hay không? Chúng tôi nói chung là còn có thể tin ai được nữa? Không có sự lựa chọn khác nào hay sao? Các đảng phái dân chủ ở Đài Loan cũng chuyên quyền. Người Trung Quốc chúng tôi thiếu sự hiểu biết cơ bản về dân chủ và khả năng chấp nhận những kết quả không được ưa thích. Chúng tôi thiếu một gen dân chủ. Ở Trung Quốc cho tới nay chỉ có hết hệ thống chuyên quyền này tới hệ thống chuyên quyền khác, từ vương quốc của hoàng đế tới sự thống trị của Đảng Cộng sản. Làm sao mà tinh thần cho một nền dân chủ có thể phát triển được? Người ta phải học và chấp nhận dân chủ. Nhưng ngày nay thì doanh nhân nhỏ nào cũng cư xử như một ông hoàng nhỏ trong công ty của ông ấy. Cho tới chừng nào mà người ta còn làm việc cho những người khác thì người ta chỉ mắng chửi sếp của mình mà thôi. Vừa mới kinh doanh độc lập thì người ta lại cư xử giống y như vậy. Con người là như thế đó. Lúc nào cũng ham mê quyền lực.”

Ông Z., 35 tuổi, nhân viên bảo tàng, Thiên Tân: “Giả như ngày nay mà chúng tôi có thể bầu cử thì có lẽ là chẳng có ai đi bầu cả. Khi chúng tôi thật sự muốn có dân chủ thì chúng tôi sẽ lấy nó cho chúng tôi.”

“Chúng tôi sống trong một hệ thống không rõ ràng một cách kỳ lạ”

Ông S., 33 tuổi, nhà thông tin học, Bắc Kinh: “Người ta nói về Chủ nghĩa Xã hội, nhưng nhìn đâu thì cũng chỉ thấy Chủ nghĩa Tư bản thôi. Ở chúng tôi thì còn tư bản hơn cả ở Phương Tây tư bản nữa. Hoàn toàn chưa rõ là tất cả cần  phải phát triển theo hướng nào. Theo một nền kinh tế thị trường đặc sắc Trung Quốc?  Thế tức là rồi chúng tôi cố hướng tới dân chủ? Hay là chúng tôi ở lại một nền độc tài? Nhiều người trẻ thích nhất là muốn áp dụng dân chủ ngay lập tức. Nhưng phần lớn trong độ tuổi của tôi, tức là những người trên ba mươi, không chia sẻ quan điểm đó. Một nền dân chủ chỉ có thể hoạt động khi nhà nước và xã hội có những cơ cấu vững chắc, và trước hết là phải xây dựng chúng đã. Cho tới ngày nay thì chỉ có lời nói của những người cầm quyền mới có giá trị thôi, và trong số họ thì hầu như chẳng có ai quan tâm tới các văn bản luật pháp. Nếu bây giờ chúng tôi áp dụng một hệ thống đa đảng thì tất cả chì tồi tệ hơn thôi. Ít nhất thì người ta không được phép quên rằng vẫn còn nhiều người  cả ngay nay cũng chỉ có thể ăn vừa đủ no mà thôi, và ngoài ra thì nghèo khổ vô cùng. Dưới những điều kiện đó thì một hệ thống độc đảng có thể làm được nhiều việc hơn, vì có thể phản ứng nhanh hơn và hiệu quả hơn với các phát triển nguy hiểm. Việc đóng cửa các nhà máy quốc doanh và tư nhân hóa nền kinh tế đã gây ra nhiều vấn đề lớn trong xã hội của chúng tôi. Hố sâu giữa nghèo và giàu tạo ra nhiều lực nổ. Tôi tin chắc rằng những lần bạo động ở Tây Tạng và ở Tân Cương thật ra là có nguồn gốc từ kinh tế. Người có nhiều kinh nghiệm từ những vùng đất đã phát triển ở cạnh bờ biển hay ở nội địa đi tới những vùng lạc hậu ở phía Tây và đầu tư kiến thức và tiền vốn của họ ở đó. Tất nhiên là qua đó họ có nhiều cơ hội tốt hơn là người dân bản xứ, đặc biệt là những người thuộc các dân tộc thiểu số mà phần lớn họ thường thiếu tiếp xúc và thiếu quan hệ trên khắp nước. Chính phủ trung ương đã nhận ra mối nguy hiểm. Họ phải phản ứng nhanh. Nhưng họ chỉ có thể làm như vậy trong một hệ thống độc đảng.

Về những cái đầu củ cải Trung Quốc và về sự khó khăn của chuyển giao hệ thống chính trị

Ông C., 53 tuổi, nhà báo, Bắc Kinh: “Ngay Marx cũng đã nói rằng kinh tế kiểm soát chính trị. Các hệ thống chính trị thành hình và biến đổi với những đặc điểm về kinh tế của một nước. Theo như thế thì phương án và hệ thống cũng không thể được tiếp nhận. Quyết định bao giờ cũng là con người. Trung Quốc không thể cứ đơn giản sao chép lại nền dân chủ Phương Tây, vì xã hội và lối suy nghĩ trong Trung Quốc hoàn toàn khác hẳn với Phương Tây. Chúng ta cứ đơn giản là so sánh hai cái bàn, mỗi cái có hai mươi người ngồi và ăn. Ở một bàn là người Đức và ở bàn kia là người Trung Quốc. Rồi điều gì xảy ra? Ở bàn Đức, người ta nói chuyện rì rầm, ở bàn Trung Quốc toàn tiếng hò hét vui vẻ, cho tới mức người Đức xem người Trung Quốc là không có văn minh và người Trung Quốc xem người Đức là khô cứng.

Nước nào cũng có lịch sử và truyền thống riêng của nó, vì vậy mà con người cũng phản ứng khác nhau dựa trên những trải nghiệm lịch sử của họ. Khi ví dụ như chính khách ở Phương Tây rút lui khỏi chức vụ của họ hay về hưu thì họ cũng từ giã quyền lực chính trị. Ở Trung Quốc thì không như vậy. Ở chỗ chúng tôi thì các lãnh tụ chính trị ngay cả sau khi về hưu rồi cũng còn nắm lấy quyền lực và ngồi ở những vị trí cao. Họ cũng không ngần ngại can thiệp vào trong công việc của người kế nhiệm. Quyền lực và đặc quyền là một cái gì đó mà ở Trung Quốc người ta không thích từ bỏ.

Một đạo luật được chúng tôi tiếp nhận từ Hoa Kỳ hay Đức không bắt buộc phải có hiệu lực như ở nước xuất xứ. Nó biến đổi khác đi ở chúng tôi. Có thể nói là nó bị Hán hóa. Người ta cũng có thể diễn tả khác đi: Chúng tôi là những cái đầu củ cải Trung Quốc, ở ngoài thì xanh và ở bên trong thì hồng. Chúng không mọc trên đất của Phương Tây. Cũng giống như người ta muốn mang một cây quýt cho trái ngọt ở Quảng Đông đi trồng ở Bắc Trung Quốc. Ở đó nó chỉ cho trái chua và có thể còn chết nữa.

Người Đức thường hay than phiền, rằng chúng tôi ở đây, trong đất nước này, không có dân chủ, nhưng nói chung là họ có biết sẽ xảy ra điều gì khi người ta áp dụng nền dân chủ Đức vào Trung Quốc hay không? Tôi biết, những hệ thống như vậy không thể được áp dụng một cách đơn giản được, nhưng cứ cho là nó thành công đi, thì rồi còn có yên bình ở nơi chúng tôi nữa hay không? Tôi hoài nghi việc này. Một ví dụ là Iraq. Saddam đã từng nói rằng khi ông chết, nước Iraq sẽ rơi vào hỗn loạn. Như ngày nay có thể thấy được, dường như là ông đã đúng. Saddam chết rồi. Và nước Iraq ngày nay trong tương lai tới đây có được bình định, có được một nền dân chủ như người Mỹ hy vọng hay không? Hay chúng ta hãy nhìn văn hóa mafia ở Ý. Những cấu trúc như thế cũng có ở Trung Quốc. Đặc biệt là ở tỉnh Phúc Kiến. Ở đó có những  hội bí mật và cái được gọi là Xã hội Đen ở khắp mọi nơi.

Đảng ngày nay đã yếu hơn ngày xưa. Ở nhiều nơi, họ đã mất quyền kiểm soát rồi. Bánh lái thường hay trượt ra khỏi tay của họ. Nhiều người không còn nghe họ nữa, trước hết là các ngân hàng. Chính phủ trung ương chỉ còn có thể cố đưa ra một phương hướng và hy vọng rằng những người khác đi theo nó. Nhưng điều này chưa đủ.

Tôi lo sợ là sẽ có một thảm họa, khi người Cộng sản thật sự mất quyền lực của họ. Không có một sự lãnh đạo cương quyết thì tất cả các vấn đề sẽ lộ diện, những cái mà bây giờ còn có thể cực nhọc giữ cho chúng nằm ở dưới bề mặt: những vấn đề với các dân tộc thiểu số nào đó, với những cộng đồng tín ngưỡng, với cái nghèo và sự không hài lòng, với nhiều sự thanh toán với quá khứ và nạn nhân của các phong trào chính trị vẫn còn có. Tất cả những điều đó đều rất nguy hiểm và dễ nổ.

Bây giờ thì tình hình còn tương đối yên ổn, vì người nông dân còn đất của họ. Khi người trong các nhà máy ở miền Nam Trung Quốc bị cho thôi việc vì thiếu đơn đặt hàng, nhiều người sẽ trở về làng quê của họ. Khi họ không còn có khả năng đó nữa, vì gia đình họ đã mất quyền sử dụng đất, thì họ làm gì? Ở thành phố họ không có thu nhập, ở nông thôn cũng không. Có phải là những cuộc nông dân nổi dậy – như thường xuyên có trong lịch sử Trung Quốc – đã được lập sẵn rồi hay không? Một người nông dân tìm việc làm trong thành phố vào lúc ban đầu cảm thấy bình thường, rằng người dân thành phố sống tốt hơn là người ở nông thôn. Nhưng khi ông ấy đã làm việc bốn năm ở thành phố rồi thì thái độ đó thay đổi. Rồi ông thấy như vậy là không công bằng.”

Còn một đoạn đường dài mới tới dân chủ

Ông J., 90 tuổi, cựu bộ trưởng, Bắc Kinh: “Chưa thể có một nền dân chủ ngay bây giờ được. Thời gian chưa chín mùi. Người ta làm sao mà có thể biến đổi từ một hệ thống độc đảng sang một hệ thống đa đảng? Điều đó rất khó khăn, vâng, hầu như là không thể. Mao đã gây ra không biết bao nhiêu là lỗi lầm. Mỗi một chiến dịch chính trị của ông đều có không biết bao nhiêu là nạn nhân và người chết. Mặc dù vậy, ông thuộc trong số những người thành lập Đảng Cộng sản và nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa của chúng tôi. Nhiều người thất vọng vì ông và việc làm của ông, và mặc dù vậy người ta không thể lấy bức ảnh của ông trên cổng Thiên An Môn ở Bắc Kinh xuống được. Ngay khi bức ảnh đó bị lấy xuống thì Đảng Cộng sản sẽ chấm dứt.”

“Chúng tôi có những nỗi lo khác hơn là suy nghĩ về dân chủ”

Ông G., 37 tuồi, nhân viên tài chính của nhà nước, Thượng Hải: “Tôi sinh ra vào đầu những năm 1979. Ít lâu sau đó, chính sách cải cách và tăng trưởng kinh tế đã bắt đầu. Thế hệ của chúng tôi đã có thể trải nghiệm cận kề mức độ tiến bộ. Cuộc sống của chúng tôi tốt, trở nên tốt hơn và bây giờ thì rất tốt. Tôi rất hài lòng. Tuy vậy tôi vẫn sợ, vì không có cảm giác an toàn. Một vài năm tới đây chúng tôi sẽ ra sao, thế hệ tới đây sẽ ra sao? Con cái của chúng tôi đều là con một, tất cả đều là những ông hoàng nhỏ. Họ đã được nuông chiều cho tới mức hầu như không thể tự lập được.

Tôi đã ở châu Âu nhiều lần. Con người ở đó sống yên bình hơn và an toàn hơn chúng tôi nhiều. Họ đi nghỉ mát, và vào cuối tuần thì họ không bị quấy rầy, trong khi ở đây thì chúng tôi lúc nào cũng làm việc, và thứ bảy và chủ nhật thì cũng nghĩ về việc  làm và thế nào đi nữa thì cũng có thể liên lạc được qua điện thoại di động. Chúng tôi, những người sinh ra trong những năm 1970, luôn nghĩ lúc nào thì những người sinh trong những năm 1960 sẽ về hưu, để chúng tôi có thể thay thế họ. Tôi phải thừa nhận, rằng chúng tôi muốn cố hất người khác để thắng thế một cách hết sức ích kỷ. Nhưng tôi cũng biết rằng những người sinh trong thập niên 1980 cũng quan sát chúng tôi giống như thế.”

“Chúng tôi đang sống trong chế độ phong kiến”

Ông D., 33 tuổi, nhà văn, Bắc Kinh: “Chúng tôi sống trong chế độ phong kiến, trong một xã hội gia trưởng. Cha mẹ quyết định con cái phải làm gì. Đức con không thể lựa chọn cha mẹ của nó được. Nó được sinh ra đời mà không được hỏi ý kiến. Chính phủ của chúng tôi cũng đối xử y như thế với người dân của họ: Tôi quyết định tất cả, vì các anh không hiểu gì về các việc đó cả. Các anh phải tin tôi, tuân theo lời tôi và yêu mến tôi, vì tôi có ý tốt với các anh. Nhưng trong cuộc sống như thế nào thì trong chính trị cũng như thế đó: có cha mẹ xấu và cũng có chính phủ xấu. Tôi không bắt buộc phải yêu quý cha mẹ tôi, khi họ chèn ép tôi với sự giám hộ và dạy dỗ của họ. Chúng tôi không xin chính phủ này hãy quyết định thay cho chúng tôi. Họ có cảm giác phải quyết định cho chúng tôi. Chúng tôi còn chẳng bầu họ lên nữa. Nếu cần thì họ lại giương cao ngọn cờ có dòng chữ “vì nhân dân” lên cao. Khi tất cả đã nhìn thấy thì lá cờ lại được lôi xuống và đồng tiền được thu vào. Nhân viên nhà nước lợi dụng chúng tôi để đạt tới lợi ích riêng của họ. Tất cả đã suy thoái thành một cuộc kinh doanh lớn. Kiếm tiền được ở đâu là người ta là: xây nhà ở, dự án hạ tầng, xây cảng tàu và cảng hàng không. Những gì ch tới nay không mang lại tiền bạc thì được thương mại hóa nhanh chóng. Thuộc vào đó là đào tạo và chăm sóc y tế.

Các lãnh tụ chính trị của chúng tôi luôn luôn nói về sự ổn định của Trung Quốc. Nhưng ổn định là gì? Mặc cho đất nước này được tốt hay xấu, tất cả đều do chính phủ quyết định. Người dân không có quyền tham gia vào các hoạt động của chính quyền. Trước kia, các hoàng đế chỉ gửi quan lại của họ về tới huyện lỵ, bây giờ thì Đảng gửi người của họ về cho tới tận làng. Cán bộ làng có ảnh hưởng lớn. Họ là thể là những gì mà họ muốn. Các lãnh tụ chính trị đều ở trong Đảng. Quyền lực thuộc về Đảng. Họ quyết định tất cả. Quyền lực và tiền bạc thống trị đất nước của chúng tôi. Và không có ai nổi lên chống lại việc đó cả. Vì nổi dậy là việc nguy hiểm. Nhữung người bất đồng chính kiến đang ngồi trong các trại tù của chúng tôi đã làm gì? Tôi cố tìm hiểu về việc đó trong Internet. Tất cả các trang tương ứng đều bị chận. Khi một phong trào như phong trào Pháp Luân Công còn không thể lật đổ được chính phủ thì một vài người riêng lẻ có thể làm gì, ví dụ như những người đã ký tên dưới Hiến chương 08? Một trong những người sáng lập, Lưu Hiểu Ba, bây giờ đã nhận giải Nobel. Ông có thật sự nguy hiểm cho tới mức người ta phải mang ông vào tù nhiều năm hay không? Theo ý của tôi thì nguyên nhân sâu xa cuối cùng kh6ong phải là vì cá nhân ông, mà là vì giới trí thức nói chung. Những người bất đồng chính kiến trong nhà tù chẳng khác gì những con tốt bị thí, để cho giới trí thức chúng tôi im miệng. Qua đó, Đảng đã đánh mất toàn bộ thiện cảm mà có những người nào đó cũng đã có cho họ. Họ không có khả năng học hỏi kinh nghiệm trong quá khứ. Họ luôn phạm phải cùng những lỗi lầm, bằng cách phản ứng cứng rắn không thích đáng với những người phê phán riêng lẻ và những người có suy nghĩ khác đi, và qua đó đã giúp cho họ nổi tiếng. Điều này đúng cho đức Đạt lai Lạt ma cũng như cho môn phái Pháp Luân Công và cho những nhà phê phán như Lưu Hiểu Ba. Chính Đảng đã làm cho họ nổi tiếng trên thế giới.

Thỉnh thoảng tôi có hơi ngạc nhiên một chút khi tôi nghĩ về đất nước của tôi. Vào ngày 1 tháng 10 năm 2009, chúng tôi đã kỷ niệm lần thứ sáu mươi ngày thành lập nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Tôi ngạc nhiên tự hỏi: Trung Hoa chỉ mới sáu mươi tuổi ưm tức là trẻ hơn Hoa Kỳ? Đó là đất nước của tôi, quê hương của tôi ư? Cứ giống như là tôi không nhật ra người mẹ của chính tôi vậy và cũng không biết gì nhiều về cha tôi. Tôi là người Trung Quốc, vì tôi được sinh ra ở đây, tôi không thể có ảnh hưởng gì tới việc này. Tôi xuất thân từ mảnh đất này, tức là tôi là người Trung Quốc và cũng cảm nhận tôi là một người như thế.

Người Mỹ thích nói về ‘country’ của họ. Nói rằng người Mỹ chỉ có một lịch sử 200 năm là không đúng, vì con người tới đó từ khắp nơi và mang nền văn hóa và lịch sử của họ đi cùng. Trong đất nước mới, họ cố hiện thực giấc mơ về dân chủ và nhân quyền. Họ tin giấc mơ đó, và vì giấc mơ đó đẹp đến thế nên họ tin rằng họ phải xuất khẩu nó đi khắp nơi. Rất đáng tiếc là các chính phủ Mỹ đã không phục ụ cho giấc mơ đó, mà đại diện cho lợi ích của ‘big business’, và vì vậy và họ ru ngủ người của họ và bên cạnh đó tiến hành những cuộc chiến tranh của họ. Người dân nhận ra quá muộn, rằng hiện thực không tương ứng với giấc mơ của họ.

Người Trung Quốc chúng tôi thích nói về nước mẹ của chúng tôi và nhà nước của chúng tôi. Nước mẹ này thành hình từ lúc nào thì không ai biết chính xác cả. Có những người nào đó tin vào một nền văn hóa 5000 năm. Nước mẹ của chúng tôi và nền văn hóa của chúng tôi là do người dân của chúng tôi tạo thành. Nó là như thế, và mặc dù vậy thì những lời nói đó nghe có vẻ trống rỗng trong tai tôi. Vì trong Trung Quốc của ngày nay thì người dân không thề gây ảnh hưởng tới nhà nước, mặc dù các lãnh tụ chính trị của chúng tôi quả quyết điều ngược lại. HỌ luôn nhấn mạnh rằng nhà nước dựa trên nhân dân. Nhưng tôi không nhìn nhu vậy. Ở giữa giới tinh hoa lãnh đạo chính trị và người dân có nhiều con hào sâu. Trung Quốc đối với tôi không phải là một nước Cộng hòa Nhân dân sáu mươi tuổi mà là một thực thể văn hóa 5000 năm.

https://phanba.wordpress.com/thung-thuoc-sung-tq/

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s