Thị trường chứng khoán là “con bò sữa” của chính quyền Trung Quốc


Thị trường chứng khoán là “con bò sữa” của chính quyền Trung Quốc

Tác giả: He Qinglian | Dịch giả: Hannah

23 Tháng Bảy , 2015

Chinese stock investors react as they check share prices at a securities firm in Fuyang, in China's Anhui province on June 19, 2015.       (STR/AFP/Getty Images)Phản ứng của nhà đầu tư khi họ theo dõi giá cổ phiếu tại công ty chứng khoán ở Phụ Dương, tỉnh An Huy, Trung Quốc vào ngày 19 tháng 6 năm 2015 (STR/AFP/Getty Images)

Thời gian gần đây, được chính quyền khuyến khích, hàng triệu người dân Trung Quốc đã tự đưa mình vào nguy cơ mất trắng tất cả khi đánh cược tài sản vào thị trường chứng khoán.  Hậu quả thảm hại cứ diễn ra hàng ngày. Thực tế, kể từ khi ra đời, thị trường chứng khoán Trung Quốc luôn nằm trong vòng kiểm soát của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) và họ xem thị trường chứng khoán như một máy “ATM” để làm đầy kho bạc của các doanh nghiệp nhà nước (DNNN) và rót đầy túi của các CEO khi hút cạn các khoản tiết kiệm từ các nhà đầu cơ nhỏ.

Trong suốt nhiệm kỳ của mình, cựu Thủ tướng Chu Dung Cơ đã nói: “Thị trường chứng khoán cần phải giúp DNNN thoát khỏi khó khăn tài chính”. ĐCSTQ đã thiết lập mục tiêu giúp DNNN thoát khỏi khó khăn tài chính trong vòng ba năm bằng việc sử dụng thị trường chứng khoán. Sau đó, họ bắt đầu triển khai bằng cách đưa một nhóm các DNNN yếu kém và thậm chí không bền vững lên thị trường chứng khoán. Với hướng đi này, trong một thời gian dài, việc cải tổ chứng khoán và niêm yết cổ phiếu chỉ giới hạn cho các DNNN, trong khi các doanh nghiệp tư nhân ít có cơ hội huy động vốn từ thị trường chứng khoán.

Thị trường chứng khoán cần phải giúp DNNN thoát khỏi khó khăn tài chính.

– Chu Dung Cơ, cựu thủ tướng Trung Quốc

Được chính sách chính phủ hỗ trợ, DNNN sử dụng thị trường chứng khoán để huy động vốn. Các công ty con của công ty mẹ biến thành những cái “máy ATM” mang lại dòng tiền mặt. Nhờ vậy, thị trường chứng khoán Trung Quốc đã đạt được mục tiêu “100 năm phát triển chỉ trong vòng 10 năm”.

Theo Chen Dongsheng – Chủ tịch Công ty bảo hiểm nhân thọ Taikang, cựu thủ tướng Chu Dung Cơ đã ra một quyết định bước ngoặt khi cho phép tất cả các doanh nghiệp được niêm yết trên thị trường chứng khoán. Ngoài ra, vào thời điểm đó, cải cách thị trường vốn rất rõ ràng, các mục tiêu được đặt ra cho từng tỉnh, và tất cả đều muốn thực hiện nó. Thị trường vốn Trung Quốc đã ra đời như thế, ông Chen nói. Nhưng ngay từ đầu nó ra đời với chức năng huy động vốn để giải quyết khó khăn tài chính của DNNN. Và ngày hôm nay cũng vậy, ông nói. Tại sao chính quyền không thể quản lý thị trường chứng khoán? Đó là vì DNNN được phép lên sàn chứng khoán nếu Thủ tướng chỉ đạo như vậy.

Thị trường chứng khoán trở thành cỗ máy rửa tiền

Một cải cách quan trọng trong DNNN Trung Quốc là dự phòng mua lại cổ phần để giữ quyền quản lý (MBO). Người ngoài nghĩ rằng với hình thức này, giám đốc điều hành sử dụng quyền lực của mình để phân chia tài sản nhà nước. Nhưng các quan chức ĐCSTQ cao cấp và gia đình của họ, những nhà điều hành cấp cao của DNNN, là những người hưởng lợi lớn nhất của cải cách này.

Gần đây Chủ tịch Tập Cận Bình đã kết thúc những ngày tốt đẹp cũ của giám đốc điều hành DNNN. Trong hai năm qua, chính quyền Trung Cộng đã nhiều lần nhấn mạnh sự lãnh đạo chính yếu của Đảng đối với doanh nghiệp nhà nước, và trong tháng 11 năm 2014, kế hoạch Cải cách Doanh nghiệp nhà nước của Quốc vụ viện đã được thực hiện.

Kể từ khi nhiều nhà điều hành DNNN bị sa thải trong chiến dịch chống tham nhũng sau Quốc hội Nhân dân ĐCSTQ lần thứ 18, nhiều nhà giám đốc điều hành doanh nghiệp nhà nước lo lắng rằng việc nắm giữ khối lượng lớn cổ phiếu sẽ bị xem là tham nhũng. Họ vội vã thanh lý cổ phần của mình. Trước ngày 17 Tháng 10 năm 2014, giám đốc điều hành của các công ty niêm yết ở Trung Quốc đã bán tháo đáng kể lượng cổ phiếu nắm giữ với  tổng trị giá cổ phiếu lên đến 47,43 tỷ nhân dân tệ (7,68 tỷ USD).Trong sáu tháng đầu năm 2015, các giám đốc điều hành DNNN bán ra trị giá cổ phiếu 500 tỷ nhân dân tệ (81 tỷ USD) – một kỷ lục trong lịch sử. Nó cho thấy các nhà giám đốc điều hành đã sử dụng DNNN và thị trường chứng khoán như những cái máy rửa tiền.

Giám đốc điều hành đã sử dụng của các doanh nghiệp nhà nước và thị trường chứng khoán như những cái máy rửa tiền.

Vơ vét đầu tư của cổ đông

Kể từ năm 1992, thị trường chứng khoán Trung Quốc đã trải qua hơn 10 đợt thăng trầm lớn. Hầu hết, các nhà đầu tư chứng khoán Trung Quốc mất nhiều hơn được, nhưng rất nhiều người dân vẫn tiếp tục lao vào canh bạc đỏ đen trên thị trường.

Trong năm 2008, giá trị cổ phiếu A giảm hơn 70%. Theo một cuộc khảo sát từ hơn 25.000 nhà đầu tư trên khắp Trung Quốc do tờ Tin tức chứng khoán Thượng Hải thực hiện, hơn 90% cổ đông bị thua lỗ, hơn 60% trong số đó bị mất hơn 70% giá trị cổ phiếu. Chỉ có 6% các nhà đầu tư nói rằng họ được lời từ chơi chứng khoán.

Năm 2013, thị trường chứng khoán Trung Quốc được gọi là thị trường chứng khoán tệ hại nhất châu Á. Theo một cuộc khảo sát do Sina.com đưa tin, vào tháng 1 năm 2014, có khoảng 65% cổ đông thua lỗ trong năm 2013. Mức sống cơ bản của 32,2% các nhà đầu tư bị ảnh hưởng đáng kể bởi canh bạc trên thị trường chứng khoán, 9% nói rằng họ đã phải đối mặt với nhiều khó khăn.

Trong sáu tháng đầu năm 2015, thiệt hại của nhà đầu tư Trung Quốc là một con số khủng. Trong hai tuần cuối của tháng 5, 13.260 tỷ nhân dân tệ (2.148 tỷ USD) đã bốc hơi khỏi thị trường chứng khoán, nghĩa là mỗi nhà đầu tư bị mất 147.000 NDT (23.814 USD) – hay gần ba lần mức thu nhập trung bình hàng năm của quốc gia, theo số liệu được công bố từ bài báo “Nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán bị mất bao nhiêu trong H1 năm 2015″.

Thị trường chứng khoán Trung Quốc khác với phương Tây

Thị trường chứng khoán của Trung Quốc không có nhà đầu tư dài hạn, mà chỉ có các nhà đầu cơ. Không ai quan tâm về tình hình hoạt động thực tế của các công ty niêm yết. Mọi người chỉ quan tâm liệu giá cổ phiếu có đi lên hay không. Do đó, giá trị cổ phiếu là hoàn toàn không liên quan đến hoạt động kinh doanh và tình hình tài chính của công ty. Thị trường chứng khoán ở phương Tây cũng có nhiều nhà đầu cơ ngắn hạn, nhưng họ cũng có các nhà đầu tư dài hạn. Tình hình kinh doanh và lợi nhuận là cơ sở của trị giá cổ phiếu ở phương Tây.

Thị trường chứng khoán Trung Quốc luôn bị chi phối theo chiều hướng có lợi cho các công ty nhà nước và các quan chức ĐCSTQ – những người cố tình che đậy thông tin và lợi dụng quyền lực chính trị của mình.

Ngoài ra, thị trường chứng khoán luôn nằm trong bàn tay thao túng của chính quyền. Họ sử dụng các chính sách khác nhau để chi phối sự lên xuống của thị trường, trong khi chính phủ Mỹ chỉ đóng vai trò như nhà quản lý thị trường với các quy định chặt chẽ.

Trên khắp thế giới, chỉ có thị trường chứng khoán Trung Quốc khiến phần lớn các nhà đầu tư thất vọng.

Thị trường chứng khoán Trung Quốc luôn bị chi phối theo chiều hướng có lợi cho các công ty nhà nước và các quan chức ĐCSTQ – những người cố tình che đậy thông tin và lợi dụng quyền lực chính trị của mình. Nhờ đó, họ đã làm giàu từ các nhà đầu cơ non nớt. Đây là những đặc điểm của một “nền kinh tế bòn rút”, phục vụ một chế độ độc tài toàn trị.

Đây là bản dịch tóm tắt bài viết của He Qinglian, đăng trên blog cá nhân của mình. He Qinglian là một tác giả và là nhà kinh tế Trung Quốc nổi bật. Sống tại Hoa Kỳ, cô là tác giả của cuốn sách “Những cạm bẫy của Trung Quốc” nói về sự tham nhũng trong cải cách kinh tế của Trung Quốc trong những năm 1990, và “Sự mờ ám của kiểm duyệt: Kiểm soát truyền thông ở Trung Quốc”, trong đó đề cập đến sự thao túng và hạn chế báo chí. Cô thường xuyên viết về các vấn đề kinh tế và xã hội Trung Quốc đương đại.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s